कानुनी शब्दावली
नेपाली कानुनी शब्दहरूको सरल नेपाली र अंग्रेजी व्याख्या।
- अख्तियारनामाPower of attorney
- एक व्यक्तिले अर्को व्यक्तिलाई सामान्य रूपमा वा तोकिएका कारोबारका लागि आफ्नो तर्फबाट काम गर्न अधिकार दिने लिखत। कानुनी कागजात तथा मस्यौदा →
- अधिकृत वारेसनामाAuthenticated power of attorney
- नेपाली दूतावास वा महावाणिज्य दूतावासजस्ता सक्षम अधिकारीबाट प्रमाणित, तोकिएका काम आफ्नो तर्फबाट गर्न अर्को व्यक्तिलाई दिइने लिखित अधिकार। कानुनी कागजात तथा मस्यौदा →
- अपुतालीInheritance (succession to property)
- कुनै व्यक्तिको मृत्युपछि बाँकी रहेको सम्पत्ति र त्यो कुन हकवालाले प्राथमिकताक्रमअनुसार पाउने भन्ने देवानी संहिताको व्यवस्था। देवानी मुद्दा →
- अभियोगपत्रCharge sheet
- प्रहरी अनुसन्धानपछि सरकारी वकिलले अभियुक्त, कसुर र माग गरिएको सजाय खुलाई अदालतमा दायर गर्ने औपचारिक अभियोग। फौजदारी प्रतिरक्षा →
- अंशबण्डाPartition of family property
- मुलुकी देवानी संहिता, २०७४ अनुसार सगोलको पारिवारिक सम्पत्ति अंशियारबीच बाँडी प्रत्येकलाई आफ्नो भागको छुट्टै धनी बनाउने कानुनी प्रक्रिया। पारिवारिक तथा वैवाहिक कानुन →
- अंशियारCoparcener
- सगोलको पारिवारिक सम्पत्तिमा बराबर अंश पाउने परिवारका सदस्य — बाबु, आमा, पति वा पत्नी, छोरा र छोरी। पारिवारिक तथा वैवाहिक कानुन →
- उत्प्रेषणCertiorari
- क्षेत्राधिकारबिना वा कानुनविपरीत गरिएको सार्वजनिक निकाय वा तल्लो निकायको निर्णय बदर गर्ने रिट। रिट तथा संवैधानिक विषय →
- कित्ताकाटLand subdivision
- नापी र मालपोत कार्यालयमार्फत एउटा कित्तालाई नयाँ कित्ता नम्बरसहित छुट्टाछुट्टै कित्तामा विभाजन गर्ने काम, जसमा स्थानीय मापदण्ड लागू हुन्छ। जग्गा, सम्पत्ति तथा मालपोत →
- किर्तेForgery
- छल गर्ने उद्देश्यले कागजात, सही वा अभिलेख बनाउनु वा फेरबदल गर्नु, जस्तै नक्कली लालपुर्जा; यो फौजदारी कसुर हो। फौजदारी प्रतिरक्षा →
- जमानीSurety
- अभियुक्त अदालतमा हाजिर हुनेछ भनी जमानी दिने व्यक्तिले गर्ने कबुलियत, जसलाई अदालतले छाड्ने सर्तका रूपमा स्वीकार गर्छ। फौजदारी प्रतिरक्षा →
- जाहेरीFirst information report (FIR)
- कसुरबारे प्रहरीमा दिइने उजुरी, जसबाट राज्य बादी हुने मुद्दामा फौजदारी अनुसन्धान सुरु हुन्छ। फौजदारी प्रतिरक्षा →
- तारिखCourt date (appearance date)
- पक्ष वा वारेस अदालत वा कार्यालयमा हाजिर हुनुपर्ने मिति; गुजारेमा मुद्दामा असर पर्न वा फौजदारी मुद्दामा पुनः पक्राउ हुन सक्छ। देवानी मुद्दा →
- थुनछेकBail-or-detention decision
- अभियोगपत्र दायर भएपछि अभियुक्तलाई पुर्पक्षका लागि थुनामा राख्ने वा धरौटी, जमानी वा तारिखमा छाड्ने अदालतको निर्णय। फौजदारी प्रतिरक्षा →
- धरौटीBail deposit
- अभियुक्त छुटेर पछि तारिखमा हाजिर होस् भन्ने सुनिश्चित गर्न अदालतमा राखिने नगद वा सम्पत्ति; फरार भएमा जफत हुन सक्छ। फौजदारी प्रतिरक्षा →
- धितो बन्धकMortgage
- ऋणको सुरक्षणका रूपमा सम्पत्ति (प्रायः जग्गा) राख्नु; यो मालपोत कार्यालयमा जनिन्छ र ऋण चुक्ता नभएसम्म बिक्रीमा बन्देज हुन्छ। बैंकिङ, वित्त तथा सहकारी →
- नाता प्रमाणितRelationship certificate
- पारिवारिक नाता प्रमाणित गर्न स्थानीय तहले दिने प्रमाणपत्र, जुन नामसारी, अंशबण्डा र धेरै सरकारी कामका लागि चाहिन्छ। नागरिकता, परिचय तथा गैरआवासीय नेपाली सेवा →
- नामसारीTransfer of title to heirs
- धनीको मृत्युपछि जग्गा वा अन्य सम्पत्तिको दर्ता हकवालाको नाममा सार्ने काम। जग्गा, सम्पत्ति तथा मालपोत →
- न्यायिक समितिJudicial Committee
- प्रत्येक नगरपालिका र गाउँपालिकामा उपप्रमुख वा उपाध्यक्षको संयोजकत्वमा रहने तीन सदस्यीय निकाय, जसले केही स्थानीय विवाद निरूपण वा मेलमिलाप गर्छ। स्थानीय तह तथा न्यायिक समिति परामर्श →
- परमादेशMandamus
- कानुनले तोकेको कर्तव्य पूरा नगरेको सार्वजनिक निकायलाई सो कर्तव्य पालना गर्न आदेश दिने रिट। रिट तथा संवैधानिक विषय →
- पारितRegistration (of a deed)
- राजीनामा, बकसपत्र वा बण्डापत्रजस्ता लिखत मालपोत कार्यालयले औपचारिक रूपमा दर्ता गर्ने काम, जसपछि हस्तान्तरण कानुनी रूपमा लागू हुन्छ। जग्गा, सम्पत्ति तथा मालपोत →
- पुनरावेदनAppeal
- तल्लो अदालत वा निकायको निर्णय पुनरावलोकन गरी बदल्न कानुनले तोकेको अवधिभित्र माथिल्लो अदालतमा गरिने माग। देवानी मुद्दा →
- पुर्पक्षTrial (pending trial)
- फौजदारी मुद्दाको सुनुवाइ र प्रमाण परीक्षण हुने चरण; अभियुक्तलाई पुर्पक्षका लागि थुनामा राख्न वा छाड्न सकिन्छ। फौजदारी प्रतिरक्षा →
- पेसीHearing (cause-list date)
- मुद्दा सुनुवाइका लागि न्यायाधीश वा इजलाससमक्ष सूचीमा चढ्ने दिन; मुद्दा अर्को पेसीका लागि स्थगित हुन सक्छ। देवानी मुद्दा →
- प्रतिउत्तरपत्रWritten statement of defence
- प्रतिवादीले म्यादभित्र फिरादको जवाफस्वरूप पेस गर्ने लिखित जवाफ। देवानी मुद्दा →
- फिरादPlaint (statement of claim)
- वादीले तथ्य, कानुनी आधार, प्रमाण र माग दाबी खुलाई देवानी मुद्दा सुरु गर्न दिने लिखत। देवानी मुद्दा →
- फैसलाJudgment
- मुद्दामा ठहर भएका तथ्य, कारण र आदेश खुलाई अदालतले गर्ने अन्तिम निर्णय; सामान्यतया माथिल्लो अदालतमा पुनरावेदन लाग्छ। देवानी मुद्दा →
- फैसला कार्यान्वयनExecution of judgment
- फैसला वा अदालतबाट भएको मिलापत्र लागू गराउने प्रक्रिया — जस्तै रकम असुल गर्ने वा सम्पत्ति चलन चलाउने — जुन अदालतको तहसिल शाखामार्फत हुन्छ। देवानी मुद्दा →
- बकपत्रWitness deposition
- अदालतमा साक्षीले सोधपुछका क्रममा दिने र अदालतले अभिलेख गरी प्रमाणका रूपमा लिने भनाइ। देवानी मुद्दा →
- बकसपत्रGift deed
- धनीले जीवित छँदै आफ्नो सम्पत्ति अर्को व्यक्तिलाई दान–बकस गर्ने लिखत; जग्गाको हकमा मालपोत कार्यालयमा पारित गराउनुपर्छ। कानुनी कागजात तथा मस्यौदा →
- बण्डापत्रPartition deed
- पारिवारिक सम्पत्ति अंशियारबीच कसरी बाँडियो भन्ने लिखत; मालपोत कार्यालयमा पारित भएपछि जग्गाको अंशबण्डा पूरा हुन्छ। पारिवारिक तथा वैवाहिक कानुन →
- बन्दीप्रत्यक्षीकरणHabeas corpus
- गैरकानुनी थुनामा राखिएको व्यक्तिलाई उपस्थित गराई रिहा गर्न उच्च वा सर्वोच्च अदालतसमक्ष माग गरिने रिट। रिट तथा संवैधानिक विषय →
- बिगोAmount in dispute (claim value)
- मुद्दामा दाबी गरिएको रकम वा सम्पत्तिको मूल्य, वा फैसलाले एक पक्षलाई अर्को पक्षलाई तिर्न वा फिर्ता गर्न लगाएको रकम। देवानी मुद्दा →
- बैनाAdvance (earnest money)
- कारोबार पक्का गर्न अग्रिम दिइने आंशिक रकम, विशेषगरी जग्गा खरिदमा; यसको सर्त र फिर्ताको व्यवस्था सधैं लिखित हुनुपर्छ। जग्गा, सम्पत्ति तथा मालपोत →
- मानाचामलAlimony / maintenance
- विशेषगरी सम्बन्धविच्छेद हुँदा अदालतले एक पक्षलाई अर्को पक्षलाई एकमुष्ट वा नियमित रूपमा दिन लगाउने खर्च। पारिवारिक तथा वैवाहिक कानुन →
- मानो छुट्टिनुSeparation of household
- सगोल परिवारबाट भान्सा र आर्थिक कारोबार छुट्याई भिन्न बस्नु; यो अंशबण्डाका विवादमा प्रमाण हो, तर आफैंमा कानुनी अंशबण्डा वा मानाचामल होइन। पारिवारिक तथा वैवाहिक कानुन →
- मालपोतLand revenue / Land Revenue Office
- जग्गामा लाग्ने कर, र विस्तारित अर्थमा जग्गाको अभिलेख राख्ने तथा बिक्री, बकस, अंशबण्डा र धितोका लिखत पारित गर्ने मालपोत कार्यालय। जग्गा, सम्पत्ति तथा मालपोत →
- मिलापत्रSettlement deed
- पक्षहरूबीच भएको लिखित सहमति; अदालतसमक्ष गराइएको मिलापत्र फैसलासरह हुन्छ र सामान्यतया त्यसउपर पुनरावेदन लाग्दैन। मेलमिलाप तथा वैकल्पिक विवाद समाधान →
- मुद्दाCase (lawsuit)
- अदालत वा अन्य न्यायिक निकायमा चल्ने देवानी वा फौजदारी कारबाही। देवानी मुद्दा →
- मेलमिलापकर्ताMediator
- निर्णय नथोपरी विवादका पक्षहरूलाई आफैं सहमतिमा पुग्न सहयोग गर्ने तालिमप्राप्त तटस्थ व्यक्ति। मेलमिलाप तथा वैकल्पिक विवाद समाधान →
- मोहीRegistered tenant farmer
- भूमिसम्बन्धी ऐन, २०२१ अनुसार अर्काको जग्गा मोहीका रूपमा जोतभोग गर्ने भनी अभिलेखमा जनिएको व्यक्ति; जनिएको मोहीको जग्गामा हक हुन सक्ने भएकाले किन्नुअघि मोही जनिएको छ कि जाँच्नुहोस्। जग्गा, सम्पत्ति तथा मालपोत →
- म्याद थपCustody extension (remand)
- अनुसन्धानका लागि पक्राउ परेको व्यक्तिलाई २४ घण्टाभन्दा बढी कानुनी सीमाभित्र थुनामा राख्न अदालतले दिने अनुमति। फौजदारी प्रतिरक्षा →
- राजीनामाSale deed
- धनीले जग्गा वा घर बिक्री गर्ने लिखत; मालपोत कार्यालयमा पारित भएपछि लागू हुन्छ। जग्गा, सम्पत्ति तथा मालपोत →
- रिटWrit
- अन्य प्रभावकारी उपचार नभएको अवस्थामा मौलिक वा कानुनी हक प्रचलन गराउन सर्वोच्च वा उच्च अदालतले जारी गर्ने विशेष आदेश। रिट तथा संवैधानिक विषय →
- रोक्काFreeze on transfer
- अदालत, बैंक वा निकायको अनुरोधमा जग्गा वा बैंकको अभिलेखमा जनाइने बन्देज, जसले फुकुवा नभएसम्म बिक्री वा हस्तान्तरण रोक्छ। जग्गा, सम्पत्ति तथा मालपोत →
- लालपुर्जाLand ownership certificate
- मालपोत कार्यालयले दिने जग्गाधनी प्रमाण पुर्जाको प्रचलित नाम; यसलाई सधैं कार्यालयको श्रेस्तासँग भिडाउनुपर्छ। जग्गा, सम्पत्ति तथा मालपोत →
- वारेसनामाAppointment of a representative
- अदालत वा कार्यालयको कारबाहीमा तारिखमा बस्ने, म्याद बुझ्नेलगायत काम गर्न पक्षले वारेस नियुक्त गर्ने लिखत। देवानी मुद्दा →
- शेषपछिको बकसपत्रWill (deed effective after death)
- धनीको मृत्युपछि लागू हुने गरी कसैलाई सम्पत्ति दिने लिखत; यसले धनीले आफूखुसी गर्न पाउने सम्पत्ति मात्र समेट्छ। कानुनी कागजात तथा मस्यौदा →
- श्रेस्ताLand record
- मालपोत कार्यालयले राख्ने प्रत्येक कित्ताको आधिकारिक स्वामित्व अभिलेख, जुन व्यक्तिसँग रहेको पुर्जाभन्दा मान्य हुन्छ। जग्गा, सम्पत्ति तथा मालपोत →
- स्वआर्जितSelf-acquired property
- आफ्नै आर्जन वा आफूलाई मात्र प्राप्त दान–बकसजस्तो व्यक्तिगत सम्पत्ति, जुन सामान्यतया अंशबण्डामा बाँडिँदैन। पारिवारिक तथा वैवाहिक कानुन →
- हदम्यादLimitation period
- मुद्दा वा उजुरी दिनुपर्ने कानुनले तोकेको समयसीमा; यो नाघेपछि दिइएको दाबी सामान्यतया खारेज हुन्छ। देवानी मुद्दा →
वकिल (कानुन व्यवसायी) सँग कुरा गर्नुहोस्
चौतारा वा काठमाडौंमा प्रत्यक्ष भेटेर, फोन वा भिडियोमार्फत गोप्य परामर्श लिनुहोस्। हामी सन्देशको जवाफ एक कार्यदिन (आइतबारदेखि शुक्रबार) भित्र दिन्छौं।