मुख्य तथ्य
- वारेसनामाले तपाईं विदेशमा हुँदा नेपालमा रहेका विश्वासिलो व्यक्तिलाई तोकिएका काम गर्ने अधिकार दिन्छ।
- नेपालमा प्रयोग हुने कागजात सामान्यतया नेपाली दूतावास वा महावाणिज्य दूतावासमा सही गरी त्यहीँबाट प्रमाणित गराइन्छ।
- लिखतमा वारेसको स्पष्ट पहिचान र कुन सम्पत्तिमा कुन–कुन काम गर्न अधिकार दिइएको हो भन्ने हुबहु खुलाउनुपर्छ।
- मालपोत कार्यालय र अदालतले प्रमाणीकरण, पहिचान र शब्दावली जाँचेर मात्र मान्छन्।
- वारेसनामा बदर गर्न सकिन्छ; वारेस र सम्बन्धित कार्यालयलाई लिखित जानकारी दिनुहोस्।
- गैरआवासीय नेपाली परिचयपत्रवाला लगायत विदेशी नागरिकलाई नेपालमा जग्गा स्वामित्वमा कानुनी सीमा छ।
अधिकृत वारेसनामा भनेको के हो?
अधिकृत वारेसनामा भनेको सक्षम अधिकारीबाट प्रमाणित लिखित अधिकार हो, जसले तोकिएको व्यक्ति (वारेस) लाई नेपालमा तपाईंका तर्फबाट काम गर्न दिन्छ — जस्तै जग्गा बेच्न वा किन्न, बण्डापत्र पारित गर्न, वा अदालतको मुद्दामा प्रतिनिधित्व गर्न।
व्यवहारमा मामिला व्यवस्थापनको व्यापक अधिकारका लागि अख्तियारनामा र अदालती कारबाहीमा प्रतिनिधि तोक्न वारेसनामा शब्द पनि प्रयोग हुन्छ। मुख्य कुरा लिखतमा दिइएका अधिकार स्पष्ट हुनु, विधिवत प्रमाणित हुनु र कागजात लिने कार्यालयको आवश्यकतासँग मेल खानु हो।
विदेशमा कहाँ प्रमाणित गराउने?
तपाईं बसेको देश हेर्ने नेपाली दूतावास, महावाणिज्य दूतावास वा नियोगमा जानुहोस्; त्यहाँका अधिकारीसमक्ष सही गरेपछि उहाँले पहिचान जाँची लिखत प्रमाणित गर्नुहुन्छ।
नियोगले प्रायः राहदानी, नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि, पासपोर्ट साइजका फोटो, वारेसको विवरण र नागरिकताको प्रतिलिपि, तथा तयार लिखत माग्छ; दस्तुर लाग्छ। ल्याप्चे पनि लिइन सक्छ। आवश्यक कागजात र समय लिने प्रणाली नियोगअनुसार फरक हुने भएकाले पहिले नियोगको वेबसाइट हेर्नुहोस्। तपाईं बसेको देशमा नेपाली नियोग नभए त्यस देश हेर्ने नियोगसँग स्थानीय नोटरीबाट प्रमाणित लिखत नेपालमा मान्य हुन कसरी प्रमाणीकरण गर्नुपर्छ भनी सोध्नुहोस्। नेपालका केही कार्यालयले विदेशबाट आएको लिखत परराष्ट्र मन्त्रालयको कन्सुलर सेवाबाट पनि प्रमाणित गराउन माग गर्न सक्ने भएकाले कागजात लिने कार्यालयसँग पहिले नै बुझ्नुहोस्।
वारेसनामामा के–के उल्लेख हुनुपर्छ?
यसमा तपाईं र वारेसको पहिचान स्पष्ट, सम्पत्ति वा मुद्दाको विवरण, र वारेसले के–के गर्न पाउने भन्ने हुबहु खुलेको हुनुपर्छ — अस्पष्ट शब्दावली नै कार्यालयले यस्ता लिखत अस्वीकार गर्ने सबैभन्दा सामान्य कारण हो।
- तपाईंको पूरा नाम, ठेगाना, नागरिकता र राहदानी नम्बर; वारेसको पनि सोही विवरण।
- जग्गाको हकमा: लालपुर्जाअनुसार जिल्ला, स्थानीय तह, वडा, कित्ता नम्बर र क्षेत्रफल।
- अधिकार दिइएका हरेक काम — बिक्री, खरिद, धितो, लिखतमा सही र पारित, रकम बुझ्ने, प्रमाणपत्र बुझ्ने, मुद्दा दायर वा प्रतिरक्षा।
- कुनै सीमा भए — न्यूनतम मूल्य, खरिदकर्ता, मान्य अवधि।
- मिति, स्थान, तपाईंको सही र ल्याप्चे, तथा प्रमाणित गर्ने अधिकारीको छाप।
नेपालमा यसको प्रयोग कसरी हुन्छ?
वारेसले प्रमाणित सक्कल लिखत, आफ्नो नागरिकता प्रमाणपत्र र तपाईंका आवश्यक कागजातसहित सम्बन्धित कार्यालयमा पेस गर्छन् — जस्तै बिक्री वा अंशबण्डाका लागि मालपोत कार्यालय, वा मुद्दाका लागि अदालत।
कार्यालयले प्रमाणीकरण सक्कली हो कि होइन, माग गरिएको काम वारेसनामाले समेट्छ कि समेट्दैन, र सम्पत्तिको विवरण अभिलेखसँग मिल्छ कि मिल्दैन जाँच्छ। स्क्यान प्रतिलिपि राख्नुहोस्, सक्कल ट्र्याक हुने कुरियरबाट पठाउनुहोस् र तपाईंका तर्फबाट सही भएका सबै कागजको प्रतिलिपि पठाइदिन वारेस वा कानुन व्यवसायीलाई भन्नुहोस्। ठूलो मूल्यको कारोबारमा एउटै कारोबार र छोटो अवधिका लागि मात्र अधिकार सीमित गर्ने विचार गर्नुहोस्।
वारेसनामा बदर गर्न सकिन्छ?
सकिन्छ। भविष्यका कामका लागि जुनसुकै बेला लिखित रूपमा — सम्भव भए उस्तै तरिकाले प्रमाणित गराई — बदर गरी वारेस र त्यो प्रयोग हुन सक्ने हरेक कार्यालयमा जानकारी पठाउनुहोस्।
अधिकार मान्य रहेका बेला वारेसले कानुनबमोजिम गरिसकेको काम बदरीले उल्टाउँदैन, त्यसैले वारेसप्रति विश्वास गुमेमा छिटो कदम चाल्नुहोस् र आफ्नो श्रेस्तामा सुरक्षात्मक व्यहोरा जनाउन सकिन्छ कि भनी मालपोत कार्यालयसँग बुझ्नुहोस्।
नेपालको मुद्दा वारेसमार्फत चलाउन सकिन्छ?
सकिन्छ। अधिकांश देवानी विषयमा विदेशमा रहेका पक्षले मुद्दा दायर वा प्रतिरक्षा गर्न, तारिखमा बस्न र म्याद बुझ्न वारेस र कानुन व्यवसायी नियुक्त गर्न सक्छन्, यद्यपि बयानजस्ता केही चरणमा अदालतले व्यक्तिगत उपस्थिति माग्न सक्छ।
सम्बन्धविच्छेदजस्ता पारिवारिक विषयमा मुख्य चरणमा पक्षको आफ्नै मञ्जुरी वा बयान चाहिन सक्छ र फौजदारी मुद्दामा सामान्यतया अभियुक्त आफैं उपस्थित हुनुपर्छ। केही सुनुवाइमा अदालतले प्रविधिको प्रयोग बढाउँदै गए पनि अभ्यास फरक–फरक हुने भएकाले आफ्नो उपस्थिति चाहिने चरण हेरेर कानुन व्यवसायीसँग यात्रा योजना बनाउनुहोस्। वारेसले हरेक तारिखमा हाजिर भएको सुनिश्चित गर्नुहोस् — तारिख गुज्रिँदा मुद्दामा असर पर्न सक्छ।
विदेशबाट वारेसनामा पठाउने चरण
- नेपालमा आवश्यकता बुझ्ने
कस्तो शब्दावली र कागजात मान्य हुन्छ भनी कानुन व्यवसायी वा सम्बन्धित कार्यालयसँग सोध्ने।
- मस्यौदा तयार
सम्पत्ति वा मुद्दाको स्पष्ट विवरणसहित नेपाली भाषामा कानुन व्यवसायीबाट तयार गराउने।
- नियोगमा समय लिने
नेपाली दूतावास वा महावाणिज्य दूतावासमा समय लिई राहदानी, नागरिकताको प्रतिलिपि र फोटो तयार राख्ने।
- अधिकारीसमक्ष सही
आफैं उपस्थित भई सही र ल्याप्चे गर्ने; अधिकारीले प्रमाणित गर्छन्।
- सक्कल पठाउने
सक्कल लिखत वारेस वा कानुन व्यवसायीलाई कुरियर गर्ने र स्क्यान राख्ने।
- प्रयोग र निगरानी
वारेसले कार्यालयमा पेस गर्छन्; आफ्ना तर्फबाट सही भएका सबै कागजको प्रतिलिपि माग्ने।
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
वारेस आफन्त नै हुनुपर्छ?
जरुरी छैन; पूर्ण विश्वास लागेको व्यक्ति रोज्नुहोस्। केही कार्यालय वा कारोबारमा विशेष सर्त हुन सक्ने भएकाले मस्यौदाअघि बुझ्नुहोस्।
एउटै वारेसनामाले धेरै कित्ता र मुद्दा समेट्न सक्छ?
हरेक सम्पत्ति र काम स्पष्ट खुलाए सक्छ। सुरक्षाका लागि धेरैले प्रत्येक कामका लागि छुट्टाछुट्टै र सीमित लिखत बनाउँछन्।
मैले विदेशी नागरिकता लिएँ, नेपालको जग्गा बेच्न सक्छु?
पूर्व नेपाली नागरिक र गैरआवासीय नेपाली परिचयपत्रवालाका लागि छुट्टै नियम छन्, जसले जग्गा राख्ने र बेच्ने दुवैमा असर गर्न सक्छ। केही सही गर्नुअघि आफ्नो अवस्थाबारे सल्लाह लिनुहोस्।
अन्तिम पुनरावलोकन: २०२६-११-१८ · पुनरावलोकन: अधिवक्ता शशिनाथ आचार्य. सामान्य जानकारी मात्र, कानुनी सल्लाह होइन। कानुन परिवर्तन हुन सक्छ; आफ्नो अवस्थाबारे कानुन व्यवसायीसँग परामर्श लिनुहोस्।